Over reuzen

In het volksleven worden_dsc1164 dankbaar lokaal bekende figuren, fabelwezens of dieren uitgebeeld om te gebruiken als verheerlijking. Ze worden gedragen in stoeten en processies. Dit is een zeer oude traditie. Vaak worden er optochten georganiseerd van reuzen, die veel belangstelling trekken. Volgens sommigen moet een reus aan bepaalde voorwaarden voldoen, zo zijn de traditionele vorm, de grootte en het gebruik criteria die een reus of reuzin onderscheiden van een gewone pop. Figuren op stelten of grote poppen opgehangen aan touwen, worden niet gerekend tot de reuzen.

Reuzen bestaan al sinds eeuwen, en hun aantal stijgt nog steeds. De oorspronkelijke reuzen verbeelden religieuze figuren en trokken mee in processies Een bekend figuur is Goliath, de reus die werd geveld door David. In de Griekse mythologie komen reuzen voor zoals de Cyclopen en Atlas die de wereld draagt. Door de eeuwen heen veranderde dit gebruik en de reuzen werden meer ingezet als profaan symbool. Sommige reuzen werden verbonden aan een gilde en/of beeldden een lokale legende uit. Al in de 13e eeuw zou de Spaanse stad Pamplona drie _dsc1155stadsreuzen hebben gehad: Pero Suciales, Mari Suciales en Jucef Lacurari. Ook de Portugese stad Alenquer zou rond die tijd al stadsreuzen hebben gekend. In 1398 verscheen de eerste stadsreus in Antwerpen, in 1424 te Barcelona, in 1447 te Bergen op Zoom, in 1461 te Leicester en in 1462 te Aat. Tijdens de Franse revolutie werden veel reuzen vernietigd en verdwenen ook de ambachten en gilden die voorheen een belangrijke rol speelden bij de zorg voor reuzen en ommegangen. Later keerden ze terug, maar met een andere rol en betekenis en verbeelden reuzen verhalen en figuren uit de buurt of streek. De reuzen worden dan voornamelijk lokale symbolen die vaak een buurt of een vereniging vertegenwoordigen.

Een betrouwbaar beeld van het  aantal reuzen en reuzinnen blijkt moeilijk te geven. Er zijn geen officiële tellingen van reuzen voorhanden. De schattingen lopen erg uiteen. De schattingen naast elkaar leggend, is het realistisch uit te gaan van ongeveer 4500 reuzen en reuzinnen in Europa.  In Spanje (Catalonië): 3000; in België: 700; in Frankrijk: 560; in Portugal 100 tot 150; in Italië: 60; in Engeland: 40; in Duitsland: 1.
_dsc1208Op wereldschaal zijn er in zo’n 240 landen reuzen en reuzinnen.  

Voor zover bekend telt Nederland thans 31 reuzen, reuzinnen en kinderen. Nederland heeft veel minder een reuzentraditie, de meeste reuzen zijn nog zeer jong. Gemeenten met eigen reuzen en reuzinnen zijn: Bergen op Zoom (vier reuzen en twee kinderen ), Maastricht (drie reuzen), Heerlen, Venlo (twee), Roermond, Losser, Oisterwijk (drie reuzen), Hilvarenbeek, Boxtel (twee reuzen), Sluis, Hulst en het Friese Wûnseradiel. De gemeente Tilburg heeft sinds 2006 drie stadsreuzen en sinds 2012 twee kinderreuzen: Koosje en Koosje. Gilze heeft in 2013 een reuzin ten doop gehouden. De nieuwste reuzen van Nederland, de Goirlese reuzin en de Rielse reus, werden op 23 mei 2015 gepresenteerd.

Het leven van de reus. Een reus of reuzin is niet zomaar een pop: hij of zij representeert een erfgoedgemeenschap. Een reus wordt dan ook vaak als echte inwoner van de stad of gemeente beschouwd. Reuzen worden niet gemaakt maar geboren. Ze krijgen een doopabergen o z puurs.pdfkte of worden ingeschreven in het bevolkingsregister en krijgen een peter en een meter. Soms sterft of verdwijnt een reus: door verval, door een tekort aan reuzenvrijwilligers of aan publieke belangstelling.

Constructie Een reus wordt rondgedragen of voortgereden door een erfgoedgemeenschap die zich inzet om de reuzen te promoten en te onderhouden. Er bestaan diverse constructies van reuzen. De oudste constructies zijn gevlochten uit wilg. Tegenwoordig zijn reuzen veelal gemaakt van polyester, hout, papier-maché, aluminium. Het hoofd kan van hout, papier-maché, piepschuim, of polyester zijn. Vervolgens worden ze aangekleed. Sommige reuzen hebben zelfs verschillende prachtige kostuums zodat ze kunnen afwisselen. Andere reuzen krijgen een of meerder attributen mee. De grootte van de reus varieert, de grootste is zelfs groter dan 10 meter: Jan Turpin uit Nieuwpoort.